Czy Biblia pozwala kobiecie głosić kazania albo być pastorem?

Jeśli chodzi o temat, którym chcę dziś przejść przez Słowo Boże, naprawdę nie mam żadnego osobistego porachunku. Jest to jednak pytanie, które często pojawia się w naszych rozmowach członkowskich. Jest to też jedno z dominujących pytań w naszej kulturze. Brzmi ono: czy Biblia pozwala kobiecie głosić kazania albo być pastorem?

Zanim wejdę w temat, chcę powiedzieć kilka rzeczy.

Po pierwsze, waham się, gdy mam mówić o stanowisku komplementariańskim, czy też historycznym, w czasach, w których może to sprawić, że ktoś utożsami mnie z pastorami obecnymi w internecie, którzy są wobec kobiet nieuprzejmi i poniżający. Są pastorzy w internecie, którzy twierdzą, że kobiety są intelektualnie gorsze, a kiedy kobieta odpowiada na ich absurdalne twierdzenia, oni reagują jakąś wersją komentarza o tym, jakie ciasto powinna upiec im albo swojemu mężowi w kuchni.

To nie jest podobne do Chrystusa. To nie jest biblijne. I zostawia zły posmak chrześcijaństwa zarówno u ludzi w Kościele, jak i poza nim.

Po drugie, żyjemy w świecie, w którym celebruje się „hermeneutykę pokory”. Używałem już wcześniej tego wyrażenia. Mam na myśli to, że lubimy, gdy ludzie na końcu swojej wypowiedzi mówią: „Kim ja jestem, żebym miał uważać, że doszedłem do właściwego wniosku w sprawie tego fragmentu? Inni ludzie się ze mną nie zgadzają, nie wiem, ale takie jest moje stanowisko”.

Powiedziałbym jednak, że Paweł mówi Tymoteuszowi w 2 Tymoteusza 2:15, aby właściwie wykładał słowo prawdy. To oznacza, że istnieje także niewłaściwy sposób wykładania prawdy. Istnieje niewłaściwy sposób głoszenia Biblii.

Po trzecie — i tutaj szczególnie staram się zwracać uwagę na ton i sposób, w jaki będę dziś głosił — rozumiem, że można głosić tak, aby po prostu „punktować” swoich teologicznych przeciwników i zbierać „amen” od tych, którzy już się z nami zgadzają. Ale to nie jest mój cel.

Myślę, że w naszym świecie, a być może także w naszym kościele, jest wiele osób, które są zdezorientowane, stoją po innej stronie, nie są pewne, jak odpowiedzieć na argumenty, które słyszą.

Dzisiejszego pytania — czy Biblia pozwala kobiecie głosić kazania, czy kobieta może być pastorem — nie da się, moim zdaniem, odpowiedzieć w oderwaniu od całej historii Pisma. Dlatego chcę zabrać was na początek Biblii, abyśmy mogli zrozumieć niektóre instrukcje, które pojawiają się później.

Po zarysowaniu historii biblijnej i przyjrzeniu się części tekstów Nowego Testamentu chcę poświęcić ostatnie około trzydzieści minut na odpowiedź na dziewięć najczęstszych kontrargumentów ze strony stanowiska egalitarnego. Przez egalitaryzm rozumiem pogląd, według którego zasadniczo nie ma różnicy ról między mężczyznami i kobietami.

Jesteście gotowi?

Weźcie swoje Biblie i otwórzcie ze mną Księgę Rodzaju, rozdział 1.

1. Stworzenie: różni, a jednak komplementarni

Jeśli robicie notatki, pierwszą rzeczą jest stworzenie. W ogrodzie Bóg stworzył dwa bardzo różne, a jednak komplementarne stworzenia.

W Księdze Rodzaju 2:7 czytamy, że Bóg ukształtował Adama z prochu ziemi, tchnął w jego nozdrza tchnienie życia i człowiek stał się istotą żywą. Adam został stworzony przed Ewą. Nie znaczy to, że Adam jest lepszy od Ewy. Pierwsze nie zawsze znaczy najlepsze, bo w takim razie bobry byłyby lepsze od ludzi.

Chodzi o to, że Bóg umieścił Adama w ogrodzie jako kapłana i obrońcę Edenu oraz powierzył odpowiedzialność za posłuszeństwo najpierw mężczyźnie.

W Księdze Rodzaju 2:15 czytamy: „Pan Bóg wziął człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby go uprawiał i strzegł”.

Następnie Pan Bóg nakazał człowiekowi: „Z każdego drzewa ogrodu możesz jeść do woli, ale z drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść, bo w dniu, w którym z niego zjesz, na pewno umrzesz”.

Człowiekowi zostało dane panowanie nad całym stworzeniem. Sam Adam otrzymał odpowiedzialność nazwania wszystkich stworzeń. W tym momencie stworzenia Bóg mówi, że wszystko było dobre. A potem mówi, że coś nie jest dobre.

„Nie jest dobrze, żeby człowiek był sam”.

W Księdze Rodzaju 2:20 czytamy: „Człowiek nadał nazwy wszelkiemu bydłu, ptakom nieba i wszelkim zwierzętom polnym, lecz dla Adama nie znalazła się odpowiednia pomoc”.

Wtedy Pan Bóg zesłał na człowieka głęboki sen. Adam zasnął, a Bóg wziął jedno z jego żeber i zamknął to miejsce ciałem. Z żebra, które wziął z mężczyzny, Pan Bóg ukształtował kobietę i przyprowadził ją do mężczyzny. A człowiek powiedział: „Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem z mojego ciała. Będzie nazwana kobietą, ponieważ została wzięta z mężczyzny”.

Zarówno Adam, jak i Ewa — jak mówi Księga Rodzaju 1:26 — zostali stworzeni na obraz Boga. Ewa nie jest istotą niższą. Nie jest stworzeniem gorszym. Oboje zostali stworzeni na obraz Boga i oboje przynoszą Bogu głęboką chwałę. Mężczyźni nie odzwierciedlają obrazu Boga bardziej niż kobiety.

A jednak Bóg stworzył mężczyznę i kobietę jako różnych i komplementarnych. Ten piękny obraz mężczyzny i kobiety, oblubieńca i oblubienicy, pierwszego małżeństwa — to sam Bóg odprawił tę ceremonię — staje się centralną metaforą całej Biblii.

W Nowym Testamencie czytamy, że te komplementarne, a jednak różne płcie, które jednoczą się ze sobą, malują obraz Chrystusa i Jego oblubienicy, czyli Kościoła.

Ewa została stworzona jako pomoc dla Adama. I znowu: „pomoc” nie oznacza kogoś gorszego, ponieważ w Starym Testamencie wielokrotnie sam Bóg jest nazwany pomocą Izraela. Ale isza, kobieta, która pochodzi z isz, mężczyzny, została stworzona dla mężczyzny.

Dlatego Adam otrzymuje odpowiedzialność nazwania Ewy. Dwukrotnie widzimy nacisk na to, że to Adam nadaje Ewie imię, co wskazuje na Boży zamysł, zgodnie z którym mężczyzna działa w przywództwie i odpowiedzialności.

W ogrodzie zarówno mężczyzna, jak i kobieta otrzymali odpowiedzialności zgodne ze swoim stworzeniem. Mężczyzna był odpowiedzialny za troskę o ziemię, z której został wzięty. Kobieta była odpowiedzialna za troskę o mężczyznę i pomoc mężczyźnie, z którego została wzięta.

I w tym momencie Bóg ogłasza, że wszystko było bardzo dobre.

2. Upadek: zniekształcenie Bożego porządku

Teraz przejdźmy do Księgi Rodzaju, rozdział 3.

Narracja Księgi Rodzaju służy jako żywe ostrzeżenie przed tym, co się dzieje, gdy Boży zamysł dotyczący przywództwa zostaje zniekształcony. Pierwszy atak szatana nie polega jedynie na podważeniu Bożego słowa, ale także na podważeniu Bożego porządku.

W Księdze Rodzaju 3:1 czytamy: „A wąż był bardziej przebiegły niż wszystkie zwierzęta polne, które Pan Bóg uczynił. I powiedział do kobiety: Czy rzeczywiście Bóg powiedział: Nie wolno wam jeść ze wszystkich drzew ogrodu?”.

Kobieta odpowiedziała wężowi: „Z owocu drzew ogrodu możemy jeść, ale o owocu drzewa, które jest w środku ogrodu, Bóg powiedział: Nie wolno wam z niego jeść”.

I wtedy dodaje:

„Ani go dotykać”.

Bóg tego nie powiedział.

„Abyście nie umarli”.

Zwiedzenie węża jest skierowane do Ewy. Zobaczymy później, że będzie to miało znaczenie w Nowym Testamencie. Ale choć to Ewa została zwiedziona i choć to Ewa zgrzeszyła pierwsza, Bóg pociąga do odpowiedzialności Adama.

W Księdze Rodzaju 3:9 Bóg przychodzi do Adama i woła do mężczyzny:

„Gdzie jesteś?”.

To Adam odpowiada Bogu.

W Rzymian 5:12 czytamy, że grzech wszedł na świat przez jednego człowieka. Nie jest napisane, że grzech wszedł na świat przez jedną parę albo przez mężczyznę i kobietę. Grzech wszedł na świat przez mężczyznę.

To była odpowiedzialność Adama. I to była porażka Adama w przywództwie.

Co się stało? Ewa została zwiedziona, a Adam stał biernie obok, podczas gdy Ewa grzeszyła, a potem poszedł za nią w grzech. Adam był powołany, aby być kapłanem i obrońcą ogrodu. Zawiódł.

Jego grzech polegał nie tylko na tym, że zjadł z drzewa, z którego Bóg zakazał mu jeść, ale także na tym, że biernie poszedł za przywództwem swojej żony.

Zrozumcie to: pierwszą strategią węża było podważenie Bożego słowa i Bożego porządku.

3. Przekleństwo: walka o przywództwo

Świat, który Bóg stworzył jako dobry i chwalebny, świat, który był bardzo dobry, jest teraz złamany, wypaczony, skażony i przeklęty. To przekleństwo objawia się jednak i jest doświadczane przez Adama i Ewę w różny sposób.

Do Adama Bóg mówi: twoja praca będzie teraz wykonywana w pocie czoła. Jak mówi Rzymian 8, świat będzie stawiał opór. Praca stanie się trudna. Ciernie i osty będą się mnożyć, ponieważ Adam został wzięty z ziemi.

Do kobiety Bóg mówi w Księdze Rodzaju 3:16: „Wielce pomnożę twój ból w rodzeniu dzieci”.

I wszystkie mamy mówią: amen.

To będzie trudne. To powszechna zasada.

Ale potem Bóg mówi coś jeszcze: „Twoje pragnienie będzie ku twojemu mężowi, a on będzie nad tobą panował”.

Czym jest to słowo „pragnienie”?

Nie chodzi o romantyczne pragnienie. To samo słowo pojawia się w Księdze Rodzaju 4:7 i jest tłumaczone w innym sensie. Bóg mówi do Kaina: „Jeśli będziesz czynił dobrze, czyż nie zostaniesz przyjęty? A jeśli nie będziesz czynił dobrze, grzech czyha u drzwi i jego pragnienie jest ku tobie, lecz ty masz nad nim panować”.

To nie jest romantyczne pragnienie. Chodzi o pragnienie panowania, opanowania, przejęcia kontroli.

Bóg mówi Ewie, że jako skutek przekleństwa będzie pragnęła zapanować nad swoim mężem, rządzić nim.

Rozumiem, że to brzmi kontrkulturowo, ale niczego nie wymyślam. To jest tutaj, w tekście.

Jaki jest skutek upadku? Kobiety będą walczyć przeciwko Bożemu zamysłowi męskiego przywództwa. A tym, co w pierwszej kolejności pogrążyło świat w stanie upadku, była porażka męskiego przywództwa.

Teraz żyjemy w złamanym świecie, w którym mężczyźni często są bezbożni w swoim przywództwie i nie prowadzą w pobożny sposób. Ale Bóg mówi Ewie: będziesz chciała podporządkować sobie swojego męża i podważyć Boży porządek.

Od trzeciej strony Biblii jest to jedna z najbardziej trwałych wojen toczących się w kulturze, w domu i w Kościele.

4. Kwalifikacje: urząd pastora i starszego

Przeskoczmy teraz jakieś cztery tysiące lat do przodu, do wczesnego Kościoła.

Przez tysiące lat Starego Testamentu królami byli mężczyźni, z jednym wyjątkiem — Atalią, która przez pewien czas panowała w Izraelu po zamordowaniu jej syna. Kapłani byli mężczyznami. Stałe urzędy prorockie sprawowali mężczyźni. Autorzy Pisma byli mężczyznami i tak dalej.

Porozmawiajmy teraz przez chwilę o urzędzie pastora.

Czasem ludzie mówią, że to tylko semantyka. Chcę, żebyście wiedzieli, że słowa mają znaczenie. Naprawdę mają znaczenie.

W Nowym Testamencie słowa „starszy” i „pastor” są używane wymiennie. Odnoszą się do tego samego urzędu i tej samej funkcji. Pierwsze słowo to episkopos, często tłumaczone jako „nadzorca”. Drugie słowo to presbyteros, tłumaczone jako „starszy”. Trzecie to poimen, tłumaczone jako „pastor” albo „pasterz”.

To ważne, ponieważ wszystkie odnoszą się do tego samego urzędu.

W Dziejach Apostolskich 20:17 Paweł gromadzi starszych z Efezu. Ma ich opuścić i mówi: „Już nigdy nie zobaczycie mojego oblicza. Po moim odejściu przyjdą do was drapieżne wilki i będą głosić fałszywą naukę”.

A kiedy zgromadził presbyteroi, czyli starszych, mówi w Dziejach Apostolskich 20:28: „Miejcie pieczę nad sobą i nad całą trzodą, w której Duch Święty ustanowił was nadzorcami, abyście paśli Kościół Boży, który nabył własną krwią”.

Zgromadził starszych i mówi im, aby paśli — czyli wykonywali posługę pasterską.

W Liście do Tytusa 1 widzimy to samo: starszy jest pastorem, a pastor jest starszym.

W 1 Piotra 5 Piotr mówi: „Starszych więc wśród was napominam, ja również starszy, świadek cierpień Chrystusa i uczestnik chwały, która ma się objawić: paście trzodę Bożą, która jest wśród was, sprawując nadzór”.

Dlaczego warto to podkreślić? Żeby jeszcze raz potwierdzić: pastor jest starszym, a starszy jest pastorem.

Dlatego nie nazywamy naszego pracownika odpowiedzialnego za dzieci „pastorem dziecięcym”. Dlaczego? Ponieważ nasz pracownik dziecięcy nie jest starszym. Gdy zostanie starszym — jeśli Pan pozwoli — moglibyśmy nazywać go pastorem dziecięcym.

Dzisiaj rozszerzyliśmy definicję słowa „pastor”, aby obejmowała niemal każdy rodzaj nadzoru. Ale niekoniecznie jest to biblijne. Żyjemy w świecie, w którym ludzie mówią: „Ta kobieta jest pastorem, ale nie jest starszym”. To jednak jest biblijnie niespójne. Dlaczego? Ponieważ pastor jest starszym, a starszy jest pastorem.

Spójrzmy więc na kwalifikacje. Otwórzcie 1 Tymoteusza 3.

Najbardziej zauważalne jest to, że jednym z wymogów bycia starszym albo pastorem jest to, aby starszy był mężczyzną. To konsekwentny wzorzec męskiego przywództwa ustanowiony w Księdze Rodzaju i widoczny w całej Biblii.

W 1 Tymoteusza 3 Paweł mówi Tymoteuszowi, przekazując pochodnię Kościoła swojemu synowi w wierze: „Wiarygodne to słowo: jeśli ktoś dąży do urzędu nadzorcy, pragnie pięknej pracy”.

Nadzorca ma być nienaganny, mężem jednej żony — to znaczy mężczyzną jednej kobiety — trzeźwy, rozsądny, przyzwoity, gościnny i zdolny do nauczania.

Jedyną różnicą w kwalifikacjach między starszym a diakonem — a są to dwa urzędy w Kościele — jest to, że starszy ma być zdolny do nauczania. Nie próbujemy pisać nowej księgi o tym, jak ma wyglądać Kościół. Bóg ustanawia to w swoim Słowie.

Nie podejmujemy tego tematu dlatego, że próbujemy przestrzegać jakiegoś kodeksu postępowania przekazanego nam przez przodków. Robimy to dlatego, że Jezus umarł za nasze grzechy. To On określa, jak ma wyglądać Jego Kościół. A my chcemy żyć w posłuszeństwie Jezusowi.

Paweł mówi więc, że starszy ma być mężczyzną, mężem jednej żony i ma być zdolny do nauczania.

Dlatego nie miałoby sensu oddzielanie urzędu starszego od funkcji starszego. Tym, co robi starszy, jest nauczanie, głoszenie i kształcenie przy pomocy Słowa Bożego.

Rozumiejąc te kwalifikacje — że to mężczyźni mają pełnić funkcję starszych i mają być zdolni do nauczania — cofnijmy się o jeden rozdział i spójrzmy na zakaz.

5. Zakaz: 1 Tymoteusza 2

W 1 Tymoteusza 2, od wersetu 11, czytamy: „Kobieta niech się uczy w ciszy, z całym poddaniem. Nie pozwalam zaś kobiecie nauczać ani sprawować władzy nad mężczyzną, lecz ma zachować ciszę”.

Zatrzymajmy się na chwilę.

To jest dość proste. Ten werset nie mówi nic o tym, że kobiety nie mają nauczać z powodu braku darów, braku kompetencji albo braku wykształcenia. Mówi po prostu, że kobiety nie mają nauczać — w odniesieniu do urzędu Kościoła — ani sprawować władzy nad mężczyznami.

Niektóre pastorki i badaczki argumentowały, że słowo „sprawować władzę” oznacza dominującego, tyranicznego ducha. Ale w tekście przed nami nie ma nic, co by to sugerowało.

W 1 Koryntian 14:33 czytamy: „Bóg bowiem nie jest Bogiem zamieszania, lecz pokoju”.

Jestem za to wdzięczny. Oznacza to, że Bóg nie ma upodobania w naszej niejasności, gdy chodzi o rozumienie Jego Słowa.

Dalej Paweł mówi: „Jak we wszystkich kościołach świętych, kobiety mają milczeć w zgromadzeniach, bo nie pozwala się im mówić, lecz mają być poddane, jak mówi również Prawo. A jeśli chcą się czegoś nauczyć, niech pytają swoich mężów w domu, bo nie przystoi kobiecie mówić w kościele”.

Chcę się tu zatrzymać i powiedzieć, że przez około 1930 lat — od napisania tego listu do mniej więcej lat sześćdziesiątych XX wieku — sprawa była uznawana za zamkniętą. Nie było wielkiej debaty ani wielu dyskusji.

Powiedziałbym jednak, że dzisiaj jest to najbardziej kontrowersyjna, wrażliwa, a jednocześnie bardzo ważna kwestia w zachodnim Kościele.

Możecie mieć kontrargumenty, pytania, rzeczy, które słyszeliście. Chcę przyjrzeć się dziewięciu z nich.

6. Kontrargument pierwszy: co z kontekstem?

Ktoś może powiedzieć: „A co z kontekstem?”.

Niektórzy argumentują, że Paweł pisał do Kościoła w Efezie i że zakaz, który daje, był zakorzeniony w szerzącym się feminizmie obecnym w tamtejszym środowisku. Efez miał być społeczeństwem feministycznym, więc gdyby Paweł pozwolił kobietom nauczać, wyglądałoby to tak, jakby Kościół stapiał się ze światem wokół niego. Dlatego miał wprowadzić ten zakaz.

Ale ani w Dziejach Apostolskich, ani w Liście do Efezjan nie znajdujemy niczego, co prowadziłoby nas do wniosku, że było to społeczeństwo feministyczne. Kiedy Paweł w Dziejach Apostolskich 19 zwraca się do przywódców efeskiej społeczności i do przywódców miasta, są to mężczyźni.

Co więcej, i to najważniejsze, Paweł nie opiera tego zakazu na rzeczywistości kulturowej, lecz na porządku stworzenia. Wraca do Księgi Rodzaju.

W 1 Tymoteusza 2:13 mówi: „Bo najpierw został stworzony Adam, potem Ewa”.

Tuż wcześniej powiedział: „Nie pozwalam kobiecie nauczać ani sprawować władzy nad mężczyzną”. Dlaczego?

„Bo najpierw został stworzony Adam, potem Ewa. I nie Adam został zwiedziony, lecz kobieta, gdy została zwiedziona, popadła w przestępstwo”.

To słowo „bo” jest bardzo ważne w Biblii. W grece to słowo gar. Często mówi się o tzw. klauzuli gar. W listach pasterskich pojawia się trzydzieści trzy razy i za każdym razem wyraża przyczynę albo powód tego, co Paweł właśnie powiedział.

Dziewięć razy Paweł podaje imperatyw, a następnie używa tego słowa „bo”, aby wyrazić przyczynę albo powód tego, co właśnie nakazał. W każdym przypadku ma ono sens przyczynowy.

Gdyby więc zapytać: dlaczego Słowo Boże nie pozwala kobiecie głosić? Odpowiedź nie brzmi: ponieważ Efez był kulturą feministyczną i ludzie mogliby odnieść złe wrażenie.

Odpowiedź brzmi: ponieważ najpierw został stworzony Adam, potem Ewa, i nie Adam został zwiedziony, lecz kobieta, gdy została zwiedziona, popadła w przestępstwo.

To jest Boży porządek. To jest zasada uniwersalna.

Ten sam porządek stworzenia jest powodem, do którego Jezus odwołuje się w Mateusza 19, gdy pokazuje wartość instytucji małżeństwa. Ten sam porządek stworzenia jest powodem, na którym Paweł opiera argument, że homoseksualność jest grzechem, wracając do stworzenia w Księdze Rodzaju.

Ci, którzy próbują kontekstualizować to, co czytamy w Piśmie, powinni pamiętać, że Paweł mówi w 1 Koryntian 14:33: „Jak we wszystkich kościołach świętych, kobiety mają milczeć”.

Widzimy gdzie indziej podobny sposób wypowiedzi Pawła: „jak we wszystkich kościołach”. Na przykład w 1 Koryntian 4:17 mówi:

„Dlatego posłałem do was Tymoteusza, który jest moim umiłowanym i wiernym dzieckiem w Panu. On przypomni wam moje drogi w Chrystusie, których nauczam wszędzie, w każdym kościele”.

Musimy być ostrożni, gdy pozabiblijnie twierdzimy, że rzeczy powiedziane do wczesnego Kościoła nie dotyczą nas, bo istnieje jakiś kontekst, którego być może nie znamy. Dlaczego? Ponieważ każda księga Biblii została napisana do konkretnych ludzi, w konkretnym kontekście i konkretnym czasie.

Ponadto Paweł mówi w 1 Tymoteusza 3:15: „Piszę do ciebie, abyś wiedział, jak należy postępować w domu Bożym, którym jest Kościół Boga żywego, filar i podpora prawdy”.

Nie chodzi tu o kulturową rzeczywistość. Paweł wraca do porządku stworzenia.

7. Kontrargument drugi: co z Galacjan 3:28?

Drugie pytanie: co z Galacjan 3:28?

Ten fragment czytałem wiele razy w ostatnich tygodniach. Galacjan 3:28 mówi: „Nie ma Żyda ani Greka, nie ma niewolnika ani wolnego, nie ma mężczyzny ani kobiety, bo wszyscy jedno jesteście w Chrystusie Jezusie”.

Niektórzy mówią: „Ewangelia znosi różnice płciowe, bo mówi, że nie ma mężczyzny ani kobiety”.

Ale ten fragment mówi o naszym statusie przed Bogiem. To bogata rzeczywistość dla nas wszystkich, mężczyzn i kobiet. Jeśli jesteś w Chrystusie, stoisz teraz odziany w sprawiedliwość Jezusa Chrystusa. Mężczyzna nie jest wyższy od kobiety. Żyd nie jest wyższy od Greka.

Każdy wierzący mężczyzna i każda wierząca kobieta są współdziedzicami z Chrystusem i równymi dziedzicami względem siebie.

To cudowna rzeczywistość.

Ale ten werset mówi o zbawieniu i nie znosi Bożego zamysłu oraz różnicy między mężczyzną a kobietą.

8. Kontrargument trzeci: co z Deborą, Miriam i innymi kobietami w Starym Testamencie?

Trzecie pytanie: co z Deborą, sędzią, albo z Miriam?

Słyszałem to pytanie już kilka razy.

W Starym Testamencie mamy jeden przypadek, gdy Bóg wzbudził kobietę, aby służyła jako sędzia. Było to w ciemnym czasie w ziemi Izraela. Najbardziej powszechny opis ludzi żyjących wtedy w Izraelu brzmi: czynili to, co złe w oczach Pana.

W czasie, gdy Izrael zawodził w oddawaniu czci Panu, Bóg wzbudził pobożną i sprawiedliwą kobietę imieniem Debora.

Ale jako sędzia Debora nie pełniła funkcji militarnej obok Baraka. To było dla niego zawstydzeniem, że jego wróg zostanie pokonany przez kobietę. Co więcej, sędziowie byli narodowymi wybawicielami. Nie byli urzędnikami w formalnym sensie. Nie sprawowali stałej władzy.

Miriam i Chulda — kiedy wspominam te rzeczy ze Starego Testamentu, nie czuję potrzeby, by mówić: „O nie, absolutnie nie”. One prorokowały w Starym Testamencie. Jest zapis proroctwa Miriam. To należy świętować, potwierdzać i uznawać.

Ale Miriam nie posiadała instytucjonalnego autorytetu. Nie miała stałej posługi tego rodzaju. I żadna z tych kobiet nie sprawowała urzędu pastora.

9. Kontrargument czwarty: co z Pryscyllą?

Czwarte pytanie: co z Pryscyllą?

We wczesnym Kościele był człowiek imieniem Apollos. Być może go znacie, bo w Kościele pojawiła się sytuacja, w której jedni mówili: „Ja jestem Pawła”, inni: „Ja jestem Apollosa”. Trochę jak pytanie: po czyjej jesteś stronie? Komu bardziej kibicujesz?

Apollosa poznajemy w Dziejach Apostolskich 18. On głosi, jest wierzący. Przychodzą do niego mężczyzna i kobieta, biorą go na bok, prywatnie, i zaczynają dokładniej wykładać mu drogę Bożą.

Pryscylla jest wspomniana sześć razy w Nowym Testamencie. To pobożna kobieta. Za każdym razem, gdy jest wspomniana, pojawia się razem ze swoim mężem. Przykład jej posługi, który mamy, polega na tym, że razem z mężem wzięła kogoś na bok i zaczęła dokładniej wyjaśniać mu Słowo Boże.

Jest pobożną kobietą. Ale to nie unieważnia jasnego nauczania Nowego Testamentu, że kobiety nie mają głosić ani pełnić urzędu pastora.

10. Kontrargument piąty: co z kobietami prorokującymi w 1 Koryntian 11?

Piąte pytanie: co z kobietami, które prorokowały w 1 Koryntian 11?

W pierwszym Kościele były kobiety, które prorokowały. Paweł mówi w 1 Koryntian 11:5: „Każda kobieta, która prorokuje…”.

Mówi o tym w kontekście nakryć głowy, o których możemy porozmawiać innym razem.

W skrócie: nakrycia głowy były w kulturze korynckiej symbolem poddania. Paweł mówi, że jest to znak poddania. W naszej kulturze nie jest to znak poddania, dlatego nie mówimy ludziom, że mają nosić nakrycia głowy. Trudno byłoby nawet stwierdzić, co miałoby dziś takim znakiem być. Nie w taki sposób w naszej kulturze żony sygnalizują poddanie swoim mężom.

Ale w 1 Koryntian 11 są kobiety, które prorokują.

My jednak nie wierzymy, że ten rodzaj spontanicznego proroctwa trwa dzisiaj w taki sam sposób. Wierzymy, że zanikł wraz z końcem epoki apostolskiej.

Ale nawet jeśli jesteś kontynualistą — czyli kimś, kto wierzy, że Duch Boży działa dziś tak samo jak w epoce apostolskiej — a mam wielu braci w Chrystusie, którzy są kontynualistami, nie znam żadnego, który wierzyłby, że proroctwo w Kościele pierwszego wieku było tym samym rodzajem proroctwa, gdy Izajasz albo Jeremiasz wołali: „Tak mówi Pan”.

To był inny rodzaj proroctwa.

Te spontaniczne proroctwa we wczesnym Kościele musiały być ważone i oceniane. Nie przyjmowano ich natychmiast. Miały być przesiewane.

Błąd polegałby tutaj na utożsamieniu daru proroctwa we wczesnym Kościele z odpowiedzialnością nauczania.

Proroctwo było objawieniem prowadzonym przez Ducha. Nauczanie natomiast nie polega na przynoszeniu nowego objawienia, lecz na instrukcji opartej na tym, co Słowo Boże już powiedziało.

Proroctwa nie były przygotowanymi kazaniami. Starsi nie musieli mieć daru proroctwa, ale musieli być zdolni do nauczania. Podobnie pierwsi pastorzy nie byli prorokami. Byli nauczycielami i kaznodziejami.

Co więcej, nauczanie Słowa Bożego niesie znacznie większy ciężar i autorytet niż proroctwo. Dlaczego? Ponieważ nauczanie Słowa Bożego ma zdolność wiązania sumienia. Kiedy głoszę Biblię, ponieważ nauczam Biblii, mogę powiedzieć: „Tak mówi Słowo Boże”.

Proroctwa we wczesnym Kościele nie działały w ten sposób. Wiecie dlaczego? Ponieważ musiały być oceniane. Ludzie siadali i pytali: „Czy to jest od Pana, czy nie?”.

W tym ocenianiu, w kontekście 1 Koryntian 14, kobiety nie miały uczestniczyć w osądzaniu proroctw. To właśnie w tym kontekście Paweł mówi: chcę, aby kobieta milczała podczas ważenia proroctw.

Dlaczego miały milczeć?

Kevin DeYoung mówi: „Jak kobieta może być poddana swojemu mężowi, a jednocześnie mówić mu, że ma się poddać jej osądowi dotyczącym jego proroctwa?”.

Paweł nie nakazuje absolutnej ciszy kobiet w Kościele, bo wtedy nie mielibyśmy kobiet śpiewających na scenie. Mówi o ocenianiu proroctw.

Chcę, żebyście zrozumieli: nauczanie zawsze ma charakter imperatywny. Jest autorytatywne. Nauczanie i sprawowanie władzy to dwie różne rzeczy, ale są powiązane.

Nauczanie nie jest jedynie wyjaśnianiem. Jest przekonywaniem i pasterzowaniem. Paweł mówi Tymoteuszowi w 1 Tymoteusza 4:11:

„To nakazuj i tego nauczaj”.

W 2 Tymoteusza 4:2 Paweł mówi:

„Głoś Słowo, nalegaj w porę i nie w porę, karć, upominaj i zachęcaj z całą cierpliwością i nauką”.

To jest autorytatywne. Kiedy kaznodzieja staje za kazalnicą i mówi: „Tak mówi Pan”, to jest nakazywanie. To jest miłość. To jest pasterzowanie.

Czasami semantycznie zmieniliśmy słowa i mówimy: „Zaprosimy tę osobę, żeby się podzieliła”. Ale jeśli nauczasz Biblii w sposób biblijny, Paweł mówi: „Głoś ją. Karć, upominaj, zachęcaj”.

11. Kontrargument szósty: co z Febe i Junią?

Znany badacz Nowego Testamentu N.T. Wright mówi, że jedną z dwóch rzeczy, które najbardziej przekonały go do stanowiska egalitarnego, jest włączenie Febe w Rzymian 16.

Paweł pisze: „Polecam wam Febe, naszą siostrę, która jest służebnicą Kościoła w Kenchrach, abyście przyjęli ją w Panu, jak przystoi świętym, i pomogli jej w każdej sprawie, w której będzie was potrzebować, bo i ona była pomocą dla wielu, także dla mnie”.

Słowo „służebnica” to to samo słowo, od którego pochodzi „diakon”. Rozumiemy więc, że Febe mogła być diakonisą w tym wczesnym Kościele, a Paweł wysyła list do Rzymian właśnie przez Febe. To ona niesie jego list.

Nie chcę popadać z jednej skrajności w drugą. Powiedziałbym, że Febe była niezwykłą i pobożną służebnicą. Miała ogromny wpływ na wczesny Kościół. Bóg używa kobiet. Ale nie ma tutaj nic o tym, że była pastorem albo kaznodzieją.

Druga duża kwestia, obecnie bardzo popularna, to Rzymian 16:7. Paweł mówi: „Pozdrówcie Andronika i Juniasa, moich rodaków i współwięźniów, którzy są znani wśród apostołów i którzy przede mną byli w Chrystusie”.

Imię Junias bywa czasem tłumaczone jako Junia. Różni ludzie debatowali nad tym od setek lat. Ojcowie Kościoła sądzili, że chodziło o mężczyznę, a dziś istnieje dyskusja po obu stronach. Być może chodzi o Junię, czyli kobietę.

Druga kwestia to wyrażenie „znani wśród apostołów”. Można je tłumaczyć na kilka sposobów. Jedno znaczenie: apostołowie bardzo ich cenią. Drugie: są wybitni pośród apostołów, czyli należą do ich grona. To jest przedmiot debaty.

Słowo „apostoł” nie zawsze jest używane w technicznym sensie, jako jeden z Dwunastu. Może też oznaczać misjonarza, kogoś posłanego.

Tak czy inaczej, Paweł mówi: pozdrówcie tę osobę. Uważamy ją za wspaniałą. Być może misjonarkę albo misjonarza. Nie jesteśmy nawet pewni, czy to kobieta. Ale nie widzę tutaj niczego, co wskazywałoby na kobietę pastora albo kobietę kaznodzieję.

Czytalibyśmy w tekst coś, czego w nim nie ma, i dodawalibyśmy kontekst, którego tekst nie dostarcza.

12. Kontrargument siódmy: co z tym, jak Jezus współpracował z kobietami?

Ostatnie trzy pytania są prawdopodobnie najbardziej wrażliwe.

Siódme pytanie: co z tym, jak Jezus współpracował z kobietami?

Chcę powiedzieć jasno: to cudownie prawdziwe, że Jezus przełamywał bariery, przyjaźnił się z kobietami i współpracował z kobietami w służbie. Dlaczego? Ponieważ kobiety mają ogromną rolę do odegrania w królestwie Bożym.

Jezus kochał Marię i Martę. Uzdrawiał kobietę cierpiącą na krwotok. Troszczył się o kobietę przy studni. Dlaczego? Ponieważ kobiety zostały stworzone na obraz Boga.

N.T. Wright mówi jednak, że najmocniejszym dowodem w jego przekonaniu na to, że kobiety mogą być włączone w urząd pastora, jest to, że po zmartwychwstaniu Jezus mówi Marii Magdalenie: „Idź i powiedz moim braciom, że zmartwychwstałem”.

Oczywiście możliwość składania świadectwa o zmartwychwstałym Jezusie Chrystusie jest wspólnym przywilejem zarówno mężczyzn, jak i kobiet.

Ale jeśli Jezus tak bardzo chciał przełamać te bariery, dlaczego po śmierci Judasza jako dwunastego apostoła wybrano kolejnego mężczyznę? Dlaczego w Nowym Testamencie nie ma żadnej kobiety pastora? Dlaczego nie ma żadnej kobiety autorki Pisma? Dlaczego nie ma zapisanego kazania wygłoszonego przez kobietę w Nowym Testamencie?

I znów: próbuję być ostrożny, bo nie mówię, że kobiety mają mniejsze miejsce w królestwie Bożym. W żadnym razie. Bóg potężnie posługiwał się kobietami: Lidią, Febe, Chloe, Pryscyllą.

Ale nie widzę tutaj niczego, co wskazywałoby, że Boża wartość przypisywana kobietom pozwala nam obejść proste odczytanie Biblii.

13. Kontrargument ósmy: co jeśli czuję powołanie i mam dar?

Ósme pytanie: co jeśli kobieta czuje się powołana do służby pastoralnej? Co jeśli jest obdarowana?

Pewien pastor powiedział: „Uczucia nie unieważniają biblijnych kwalifikacji”.

Co więcej, ten zakaz nie ma nic wspólnego z obdarowaniem ani kompetencją.

Ktoś może powiedzieć: „Ale w jej służbie widać owoce”. Ta logika jednak się załamuje, ponieważ często owoce pojawiają się także w służbie pastorów, którzy obecnie żyją w grzechu. Owocność nie równa się kwalifikacji.

Ponadto Paweł mówi w Liście do Filipian, że niektórzy głoszą Chrystusa z egoistycznej ambicji. Głoszą Chrystusa, ponieważ chcą być sławni. A Paweł mówi: „Byle Chrystus był głoszony”.

Co to znaczy? Bóg używa ludzi, którzy są w błędzie. Ale to nie znaczy, że są kwalifikowani.

14. Kontrargument dziewiąty: co jeśli kobieta naucza pod autorytetem starszych?

Ostatnie pytanie jest, moim zdaniem, bardzo istotne.

Co jeśli kobieta naucza w niedzielny poranek pod autorytetem swoich starszych?

Niektórzy mówią: „Ona nie jest starszym, ale naucza pod naszym autorytetem”.

Posłuchajcie: Biblia albo mówi, że kobiety mogą głosić, albo mówi, że nie mogą.

Stanowisko „ona naucza pod naszym autorytetem” nazywałbym miękkim komplementarianizmem. Zachęciłbym jednak ludzi, by zrozumieli, że ty i ja nie mamy prawa podejmować arbitralnych decyzji i mówić: „Uważamy, że ona może nauczać pod naszym autorytetem raz w miesiącu”.

Kobieta może głosić pod autorytetem swoich starszych, ale z całą pewnością nie głosi pod autorytetem Nowego Testamentu ani Ducha Świętego, który go natchnął.

Czasami kościoły czują się usprawiedliwione, bo mówią: „Ta kobieta naucza i głosi, ale nie jest starszym”. Problem polega na tym, że nauczanie i głoszenie są dwiema głównymi funkcjami starszego. To właśnie robi starszy.

Gdyby Paweł chciał powiedzieć: „Nie pozwalam kobiecie być starszym”, powiedziałby dokładnie to. Ale zamiast tego powiedział: „Nie pozwalam kobiecie nauczać ani sprawować władzy nad mężczyzną”.

Co więcej, ta arbitralna decyzja, że kobieta może nauczać raz w miesiącu albo raz na dwa miesiące pod autorytetem starszych, jest moim zdaniem większą zniewagą dla kobiet niż zwykłe stanowisko komplementariańskie, ponieważ jest wybierana arbitralnie. Jeśli może nauczać pod autorytetem starszych raz w miesiącu, to dlaczego nie co tydzień? Kto podejmuje tę decyzję?

Ktoś może zapytać: czy opuściłbym kościół, w którym kobieta głosi, nawet jeśli robi to pod autorytetem starszych?

Tak, opuściłbym. Poprosiłbym starszych, aby przemyśleli swoje stanowisko. Przedstawiłbym im Pismo.

Możecie zapytać: dlaczego? Jaka jest konsekwencja? Konsekwencją jest po prostu nieposłuszeństwo. To jest w Biblii.

Jaka jest dalsza konsekwencja? Słabe kościoły. A kiedy mężczyźni nie prowadzą, kościoły umierają. A kiedy kościoły się rozpadają, rozpada się kultura. Widzicie to dziś w naszym świecie.

Tak jak w ogrodzie: gdy obalasz Boży porządek dla rodziny i Kościoła, skutki są katastrofalne.

Ktoś może powiedzieć: „Nadal nie jestem przekonany”.

Paweł mówi zaraz po tym, jak stwierdza, że kobieta ma milczeć, w 1 Koryntian 14:36:

„Czy od was wyszło Słowo Boże? Albo czy tylko do was dotarło?”.

To odrobina sarkazmu w Piśmie. Paweł mówi w istocie: „Czy to wy napisaliście Biblię?”.

Staram się mówić uważnie, bo szczerze mówiąc, to jest tak bardzo pod prąd świata, w którym żyjecie.

Dalej Paweł mówi:

„Jeśli ktoś uważa, że jest prorokiem albo duchowym, niech uzna, że to, co wam piszę, jest przykazaniem Pańskim”.

Jedna z najbardziej znanych dziś pastorek powiedziała: „Nie byłam posłuszna głosowi człowieka, kiedy poddałam się powołaniu do służby. Poddałam się Jezusowi”.

Innymi słowy: „Paweł może tak mówił, ale Jezus powiedział mi, żebym głosiła”.

Nie. Paweł mówi: to jest przykazanie Pańskie. To pochodzi od Ducha Świętego. Jeśli ktoś tego nie uznaje, sam nie będzie uznany.

15. Podsumowanie argumentu

Podsumowując — a kiedy mówię „podsumowując”, mam jeszcze około siedmiu minut, więc zostańcie ze mną.

Dlaczego mielibyśmy przyjmować świeże spojrzenie na coś, co Kościół uznawał przez około 1900 lat?

Ktoś może powiedzieć: „Ale przecież ciągle dowiadujemy się nowych rzeczy, które różnią się od tego, co ludzie myśleli dawniej. Kiedyś uważaliśmy, że Ziemia jest centrum Układu Słonecznego, ale zmieniliśmy zdanie, bo pojawiły się nowe informacje, które pokazały, że się myliliśmy”.

W tej sprawie nie mamy żadnych nowych informacji, ponieważ Słowo Boże jest księgą zamkniętą. Nie otrzymaliśmy nowego objawienia.

To wszystko jest stare. Dlatego Piotr mówi: „Chcę was pobudzić przez przypomnienie”. Kiedy głoszę Biblię, nie próbuję wymyślić czegoś nowego. Próbuję wziąć to, co stare, i na nowo odcisnąć to na naszych sercach.

A kiedy pojawia się nowa interpretacja — jeśli jesteś miłośniczką seriali prawniczych, rozumiesz pojęcie ciężaru dowodu — ciężar dowodu przy nowej interpretacji spoczywa zdecydowanie na tych, którzy ją proponują. A ten dowód jest tutaj bardzo niewystarczający.

16. Wysokie powołanie kobiet

Chcę podkreślić — i dlatego chciałem poświęcić czas na końcu — Boże wysokie powołanie dla kobiet. To nie jest mój ruch PR-owy. Chcę przedstawić równowagę. Czasami „równowaga” bywa eufemizmem dla kompromisu, dla próby niezajmowania żadnej strony. Ale tutaj chcę rzeczywiście podkreślić Boże wysokie powołanie dla kobiet.

Moje życie zostało ukształtowane przez pobożne kobiety — w moim domu, w mojej rodzinie, ale także przez moje bohaterki: Corrie ten Boom, Mary Slessor, Amy Carmichael. Portret Corrie ten Boom wkrótce zawiśnie na ścianie w moim biurze. Kocham tę kobietę. Nie mogę się doczekać, aż spotkam ją w chwale.

Napisała książkę Don’t Wrestle, Just Nestle. To właśnie ona była jednym z impulsów, dla których chciałem pisać o lęku.

Niektóre z najjaśniejszych umysłów w ewangelikalizmie to kobiety. Są, jak mówi Paweł, moimi współpracownicami w Ewangelii. Mają inną rolę.

Różne role w domu albo w Kościele nigdy nie wskazują na różną wartość ani znaczenie w oczach Boga.

Jesteśmy też powołani, aby wzajemnie zachęcać się w ciele Chrystusa. Kolosan 3:16 oznacza, że wszyscy powinniśmy zachęcać się nawzajem w Kościele.

Jednak afirmowanie kobiet jako pastorów i kaznodziejów oznacza zaprzeczenie prostemu odczytaniu Biblii, odrzucenie tradycji Kościoła, uprawianie hermeneutycznej gimnastyki i ignorowanie faktu, że nie ma kobiet kapłanów, pastorów, apostołów, autorek Pisma. Trzeba byłoby twierdzić, że proste odczytanie Biblii nie jest proste i że przykłady wysokiej wartości kobiet w Bożych oczach unieważniają oczywiste odczytanie tekstu.

Idea kobiety pastora albo kaznodziei jest, w moim przekonaniu, całkowitym naruszeniem Słowa Bożego i przynosi Kościołowi głęboką szkodę.

A jednak można mieć właściwą teologię i wyrażać ją w niewłaściwy sposób.

Kościoły powinny być tak samo aktywne w promowaniu tego, co kobiety mogą i powinny robić, jak w mówieniu kobietom, czego robić nie powinny. To nie jest kościół antykobiecy.

Kobiety mają ogromną wartość. Jeśli wiecie cokolwiek o naszym kościele, wiecie, że jest on zależny od kobiet, które służą w tak wielu obszarach.

Kobiety mają nauczać i kształcić inne kobiety. Tytusa 2 mówi o tym jasno. Mogą kształcić dzieci. Tymoteusz był uczony przez swoją matkę i babkę. Paweł mówi Tymoteuszowi, przyszłemu przywódcy Kościoła: pamiętaj, czego nauczyła cię twoja mama. Pamiętaj, czego nauczyła cię twoja babcia.

To jeden z najbardziej znaczących wpływów, jakie można mieć. Chcesz być wpływowa? Możesz nauczać następne pokolenie. To jest głębokie. To nie jest: „Och, my tylko zajmujemy się dziećmi”. Nie. To jest bardzo znaczące.

Możesz nie mieć własnych dzieci. Moje życie zostało zmienione przez nauczycielkę szkoły niedzielnej w piątej klasie — kobietę.

Kobiety mogą prowadzić podcasty. Mogą pisać książki. Moje życie zostało ukształtowane przez pisma wielu kobiet — Nancy Pearcey, jednej z moich ulubionych autorek, Rosarii Butterfield. Kobiety mogą prowadzić w różnych obszarach. Mogą administrować. Mogą doradzać. Mogą dzielić się Chrystusem. Mogą kochać ludzi i odpowiadać na potrzeby.

Wielu ludzi, których spotykam w naszym kościele, zostało zaproszonych przez kobiety.

Ale aby naprawdę kochać i wspierać te kobiety, musimy stać przy Bożym porządku w lokalnym Kościele.

17. To nie tylko o kobietach, ale także o mężczyznach

Na koniec chcę powiedzieć coś bardzo ważnego. Ta sprawa dotyczy w takim samym stopniu nie tego, że kobiety mają usiąść, ale tego, że mężczyźni mają wstać i być przywódcami.

Pierwszym wielkim grzechem Adama w ogrodzie była bierność. Stał bezczynnie, podczas gdy kobieta rozmawiała z wężem.

Al Mohler powiedział coś, co uważam za bardzo interesujące. Powiedział, że ten nakaz jest w Biblii tak jasny, ponieważ gdyby istniało jakiekolwiek przyzwolenie, mężczyźni po prostu patrzyliby, jak kobiety robią wszystko.

Kto w Kościele jest najbardziej chętny do służby? Zapytajcie dowolnego pastora, a powie: kobiety. To dobra rzecz. To rzecz godna pochwały.

Ale ta kwestia dotyczy także mężczyzn. Chodzi o to, aby nie ulec pierwszej pokusie w historii ludzkości, która trwa aż do dziś: bierności i bezczynności.

Musimy prowadzić.

Kiedy myślimy o męskim przywództwie, być może byliście w środowisku, w którym wezwanie mężczyzny do prowadzenia zostało nadużyte, a mężczyźni stali się dominujący, nieuprzejmi, poniżający albo protekcjonalni.

Ale przywództwo, którym mają prowadzić mężczyźni, ma reprezentować Jezusa Chrystusa. Jest to przywództwo ofiarne, pokorne i służebne.

To nie jest bezwzględna władza. To pokorna służba i miłość.

Chcę potwierdzić wysoką wartość, jaką Bóg nadaje kobietom. To, do czego was powołał, to błogosławienie i służenie w naszym kościele.

I chcę rzucić wyzwanie mężczyznom. To bardzo ważne w Piśmie. Kiedy będziemy żyć w posłuszeństwie Słowu Bożemu, wiecie, co Bóg zrobi w naszych domach i w naszym kościele? Pobłogosławi je. Pobłogosławi nasz kościół.

Jeśli w to wierzycie, powiedzcie: amen.

Modlitwa

Pomódlmy się.

Panie Jezu, dziękujemy Ci za Twoje Słowo. Dziękujemy Ci za Twoją prawdę. Panie, modlę się, abyś przez moc swojego Ducha wygłosił mocniejsze i jaśniejsze kazanie, niż ja potrafię.

Panie, wracamy z tym do Twojego zamysłu. Nie jest to coś, czego próbujemy trzymać się arbitralnie, ale coś, czemu chcemy być posłuszni, ponieważ zostało obiektywnie objawione.

Modlimy się, Panie, abyś pomógł zarówno mężczyznom, jak i kobietom w naszym kościele służyć i używać swoich darów.

Modlę się, aby mężczyźni prowadzili w pokorny, podobny do Chrystusa sposób, a kobiety służyły, prowadziły w różnych obszarach, szkoliły, dzieliły się Chrystusem na wiele sposobów.

Panie, jestem tak wdzięczny za kobiety w naszym kościele. Dziękuję Ci za nie. Ten kościół nie byłby tym, czym jest, bez kobiet, które tak wiernie służą każdego tygodnia.

Dziękuję Ci za te, które wpływają na następne pokolenie. Dziękuję Ci za matki w naszym kościele, które uczą swoje dzieci. Dziękuję Ci za ojców w naszym kościele. Dziękuję Ci za osoby samotne, Panie. Dziękuję Ci za służbę, którą mogą pełnić, używając swoich darów, oddając Ci cześć i odpowiadając na potrzeby.

Kochamy Cię, Panie Jezu. Wszystko to jest zakorzenione nie w pragnieniu trzymania się arbitralnego kodeksu postępowania przekazanego nam przez przodków, których nigdy nie spotkaliśmy, ale w tym, że Jezus Chrystus jest Panem Kościoła, a Jego Słowo jest wskazaniem, jak mamy funkcjonować.

Panie, modlę się więc, abyśmy wszyscy wzajemnie poddawali się autorytetowi Oblubieńca jako Twoja oblubienica, Kościół.

Modlimy się o to w Twoim imieniu.

A cały lud Boży powiedział: amen.

Jonny Ardavanis