Usprawiedliwienie
Wspominałem już o
usprawiedliwieniu, kiedy mówiłem o wystarczalności. Posługując się tym słowem,
pytam: w jaki sposób zostaję pojednany z Bogiem? W jaki sposób dokonuje się
Boże dzieło przeniesienia człowieka ze stanu grzechu do stanu łaski?
Mam poważny problem: jestem
grzesznikiem.
Jako grzesznik staję przed świętym i sprawiedliwym Bogiem. Ze względu na Jego świętość i sprawiedliwość, jeżeli mam kiedykolwiek znaleźć się z Nim we właściwej relacji, mój grzech musi zostać rozliczony.
Usprawiedliwienie jest
aktem, przez który Bóg ogłasza sprawiedliwym grzesznika takiego jak ja.
Jednym z najważniejszych —
jeżeli nie najważniejszym — powodów, dla których nie jestem rzymskim
katolikiem, jest odpowiedź na pytanie o usprawiedliwienie.
Kiedy czytam Pismo Święte i
analizuję fragmenty bezpośrednio poświęcone temu zagadnieniu — w Liście do
Galatów, Liście do Rzymian, Liście do Efezjan, Liście do Tytusa, Pierwszym
Liście do Koryntian i Liście Jakuba — dostrzegam przejrzystość stanowiska
protestanckiego oraz niespójność ewangelii głoszonej przez Rzym.
Różnica między perspektywą
protestancką a rzymskokatolicką opiera się na kluczowym rozróżnieniu
semantycznym i teologicznym dotyczącym samego znaczenia słowa
„usprawiedliwienie”.
Kościół rzymskokatolicki
twierdzi, że Bóg nie ogłosi człowieka sprawiedliwym, dopóki człowiek
rzeczywiście nie stanie się sprawiedliwy. Człowiek musi więc być sprawiedliwy z
definicji. Kiedy Bóg go bada i wydaje o nim sąd, musi znaleźć w nim rzeczywistą
sprawiedliwość.
Protestanci twierdzą
natomiast, że człowiek może zostać usprawiedliwiony wyłącznie wtedy, gdy
zostanie mu przypisana sprawiedliwość pochodząca spoza niego — sprawiedliwość
Chrystusa. Aby zostać usprawiedliwionym, musi zostać okryty Jego
sprawiedliwością, a przyjęcie przez Boga opiera się wyłącznie na tej podstawie.
Rozbieżność ta wynika z
odmiennego rozumienia samego słowa „usprawiedliwić”.
Historyczni myśliciele
protestanccy, zarówno luterańscy, jak i reformowani, rozumieli czasownik
„usprawiedliwić” w sensie sądowym. Oznaczał on „ogłosić” lub „uznać za
sprawiedliwego”, a nie „uczynić sprawiedliwym”.
Dla protestantów
usprawiedliwienie jest zewnętrznym orzeczeniem Boga, zgodnie z którym grzesznik
zostaje uznany przed Nim za sprawiedliwego. Oznacza ono początek życia
chrześcijańskiego.
Rzymski katolicyzm rozumie
natomiast usprawiedliwienie zarówno jako rozpoczęcie, jak i jako trwający
proces odrodzenia.
W stanowisku protestanckim
słowo „usprawiedliwienie” moglibyśmy zastąpić słowem „uniewinnienie” lub
„uznanie za sprawiedliwego”.
Odwołuję się tutaj do takich
fragmentów jak List do Rzymian 4:4–5, gdzie Abraham zostaje przedstawiony jako
przykład człowieka, któremu wiara, a nie uczynki, zostaje policzona za
sprawiedliwość, ponieważ zaufał Bogu usprawiedliwiającemu bezbożnego.
List do Rzymian 4:25 i 5:1
łączy zmartwychwstanie Chrystusa z naszym usprawiedliwieniem i wynikającym z
niego pokojem z Bogiem przez wiarę.
List do Rzymian 8:33
wskazuje Boga jako Tego, który usprawiedliwia.
List do Rzymian 5:9 łączy
usprawiedliwienie przez krew Chrystusa z przyszłym wybawieniem od Bożego
gniewu.
Pierwszy List do Koryntian
6:11 wymienia usprawiedliwienie obok uświęcenia jako element przemiany
dokonującej się w Chrystusie.
List do Galatów 2:16
stwierdza, że człowiek nie zostaje usprawiedliwiony z uczynków prawa, lecz
przez wiarę w Jezusa Chrystusa.
List do Rzymian 3:20–24
wyjaśnia, że nikt nie osiąga sprawiedliwości przez przestrzeganie prawa, ale
wszyscy wierzący zostają usprawiedliwieni darmo, z Bożej łaski, przez
odkupienie w Chrystusie.
Nieco dalej, w Liście do
Rzymian 3:28, czytamy, że człowiek zostaje usprawiedliwiony przez wiarę,
niezależnie od uczynków prawa.
Nie jest więc tak, że wnoszę
jakiś wkład w dzieło usprawiedliwienia, a następnie otrzymuję za niego zapłatę.
Człowiekowi, który nie wykonuje uczynków, lecz ufa Bogu usprawiedliwiającemu
bezbożnego, jego wiara zostaje policzona za sprawiedliwość.
Luter nauczał, że
usprawiedliwienie dokonuje się przez prawne przypisanie grzesznikowi sprawiedliwości
Chrystusa, niezależnie od jego własnej niesprawiedliwości. Moralna przemiana
jest skutkiem usprawiedliwienia, a nie jego przyczyną.
Nie oznacza to, że człowiek
może zostać ogłoszony sprawiedliwym, a następnie robić wszystko, na co ma
ochotę, ponieważ Bóg już go oczyścił. Przyczyna rodzi określony skutek.
Stanowisko protestanckie
głosi zatem, że usprawiedliwienie otrzymujemy wyłącznie przez wiarę, a nie
przez wiarę połączoną z rytualnym posłuszeństwem lub osobistą świętością.
Usprawiedliwienie jest w
całości przyjmowane, a nie wypracowywane.